دوشنبه 29 آبان 1396 ساعت 03:44
مناسبت
خبرنامه
تلویزیون اینترنتی
مقام معظم رهبری:
اقتصاد مقاومتی 
تولید - اشتغال
 
گلــی در شـوره‌زار بوشـهر
 
فراز و فرودهای زندگی هنرپیشه‌ای که 30سال در سازمان بنادر و دریانوردی خدمت کرد و بازنشسته شد

روزگاری از او با عنوان روییدن گل در شوره‌زار یاد می‌شد و تصویرش با دمام بر روی نشریات به عنوان ستاره جشنواره‌های هنری به چاپ رسیده بود. یک دهه پیش از این نامش در کنارنام آقای خاص سینمای ایران «عزت‌الله انتظامی» در فیلم گاو خونی منتشر شده بود. اینهافقط بخشی از قله‌هایی است که به گفته خودش درنوردیده است. او که با رویاهایش زندگی
میک‌ند، در همه دوران اشتغال در سازمان بنادر با افراد غیرحرفه‌ای نمایش‌هایی روی صحنه برد تا به این شکل بخشی از زکات دانشش را تقدیم همکاران خود کند. با علی‌اکبر فرجی درکافه ساختمان قدیمی و فاخر تئاتر شهر به گفت‌وگو نشستیم و 5دهه عمر او را با همه فراز و فرودهایش ورق زدیم. او از رویاهایش گفت و اینکه چگونه این روزها در پی تحقق اصلیترین رویای زندگی‌اش یعنی نویسندگی دوران بازنشستگی را پشت سر می‌گذارد.
یکـی از ویژگی‌هـا و در واقـع محسـنات سـازمان بنـادر و دریانـوردی وجـود و حضـور اشـخاص جامع‌الاطـــراف اســـت از هنرمنـــد و ورزشـــکار نامـــی گرفتـــه تـــا نویســـنده و کارآفریـــن. ایـــن ویژگــی بــا نگاهــی اجمالــی بــه بازنشســتگان ایـن سـازمان بیـش از پیـش نمـود می‌یابـد. در میــان ایــن افــراد علــی‌اکبــر فرجــی منحــر بـــه فـــرد اســـت. کســـی کـــه ســـابقه حضـــور در تاتـــر دارد و بـــا بـــازی در فیلـــم گاوخونـــی سـاخته بهـروز افخمـی از او بـه عنـوان پدیـده نـــام بـــرده شـــده اســـت. علی‌اکبـر فرجـــی متولـــد1328اســـت و در دهـــه ششـــم زندگـــی بـــه سر می‌بـــرد. او بـــا وجــود بی‌مهری‌هایــی کــه دیــده اســت هنــوز امیدوارانـــه بـــه زندگـــی می‌نگـــرد. تئاتــر و همچنیــن دمام‌زنــی دو رویــای زندگــی او بوده‌انـــد کـــه همزمـــان بـــا هـــم برایـــش محقـــق شـــده‌اند. فرجـــی دربـــاره آن می‌گویـــد: «بـازی در نمایـش قلندرخونـه تجربـه ویـژه‌ای بــود کــه هنــوز بــرای مــن احســاس شــیرینی بـــه دنبـــال دارد. ایـــن نمایـــش تحســـین‌های زیـــادی بـــرای مـــن بـــه همـــراه داشـــت. یکـــی از مســئولان آن زمــان دربــاره بــازی‌ام در نمایــش قلندرخونــه می‌گفــت. وقتــی جلــو می‌نشــینم حتـــی بـــا وجـــود حضـــور هنرمنـــدان نامـــی، حوصلـــه دیـــدن نمایـــش را نـــدارم امـــا وقتـــی تئاتـــر شـــمارا دیـــدم بـــه ویـــژه قســـمت‌های آخـــر آن کـــه نقـــش کل نعیـــم را بـــازی می‌کنیـــد چنـــان گیـــرا و جـــذاب بـــود کـــه بـــرای همـــه تعریـــف می‌کنـــم تـــا همـــه بیاینـــد و بـــه ویـــژه قســـمت آخـــر آن را تماشـــا کننـــد.» ایـــن البتـــه تنهـــا تمجیـــدی نیســـت کـــه او بـــه یـــاد مـــی‌آورد. فرجـــی داســـتانی را نقـــل می‌کنـــد کـــه نشـــان می‌دهـــد ایـــن نمایـــش تـــا چـــه حـــد مـــورد توجـــه قـــرار گرفتـــه بـــود. می‌گویـــد: «یکـــی از همشـــهری‌هایم کـــه مدتــی هــم شــهردار بوشــهر بــود بــرای خریــد بلیـــط از گیشـــه اقـــدام کـــرده بـــود و11شـــب تمــام در انتظــار مانــده بــود تــا نوبــت تماشــا بـــه او برســـد. مســـئول گیشـــه نقـــل می‌کـــرد ایــن آقــا وقتــی بعــد از11شــب انتظــار بلیــط نمایـــش قلندرخونـــه را می‌خـــرد از فـــرط خوشـــحالی، اشـــک شـــوق از چشـــمانش جـــاری می‌شـــود. موضوعـــی کـــه تعجـــب آقـــای بلیـــط فـــروش را بـــه همـــراه مـــی‌آورد و می‌پرســـد چـــه شـــد کـــه او می‌گویـــد مـــن اشـــک شـــوق ریختـــم از اینکـــه می‌بینیــم بچه‌هـــای شـــهر مـــا کاری کرده‌انـــد کـــه 11شـــب بایـــد منتظـــر بمانـــم.» بـــرای علی‌اکبر فرجی کـــه در کافـــه تئاتـــر شـــهر نشســـته‌ایم ایـــن تنهـــا افتخـــار نبـــوده بلکــه بــا دیــدن دیوارهــا و طبقــات ایــن بنــای قدیمـــی شـــهر از افتخـــارات دیگـــری کـــه در تئاتـــر شـــهر کســـب کـــرده اســـت. می‌گویـــد: «خاطـــره‌ای را کـــه هرگـــز فرامـــوش نمی‌کنـــم حضـــور افـــراد تاثیرگـــذاری مثـــل عبـــاس جوانمـرد، پـدر تئاتـر ایـران و همـسرش بازیگـر فیلــم گوزن‌هــا و بهــرام بیضایــی کارگــردان بــه نـام و مشـهور تئاتـر و سـینما در اتـاق رختکـن مـــن بـــود کـــه بـــه مـــن افتخـــار دادنـــد و بـــرای تمجیـــد از بـــازی‌ام در قلندرخونـــه بـــه آنجـــا آمدنـــد.»

 او دربـــاره خاطـــره دیگـــری از ایـــن دوران می‌افزایـــد: «مـــن هـــمان زمـــان اســـتخدام ســـازمان بنـــادر و دریانـــوردی بـــودم و در بنـــدر بوشـــهر خدمـــت می‌کـــردم. مدیـــرکل اداره بنــدر بوشــهر بــه مــن گفــت تــو کــه کار هــنری می‌کنـــی یـــک بلیـــط هـــم بـــرای مدیرعامـــل ســـازمان تهیـــه و از او بـــرای دیـــدن نمایـــش دعـــوت بکـــن. مـــن هـــم بـــرای تهیـــه بلیـــط بـــا رییــس تئاتــر شــهر صحبــت کــردم و بــه رغــم اینکـــه ایـــن کار عـــرف نبـــود، ایشـــان لطـــف کردنـــد و ردیـــف جلـــو را بـــه ایـــن اشـــخاص اختصـــاص دادنـــد. مـــن هـــم بلیـــط را گرفتـــم و بـــرای دعـــوت از مدیرعامـــل بـــردم بـــه اتـــاق ایشـــان، مســـئول دفـــتر او هـــم گفـــت ایشـــان نیســت و بــرو بعــد بیــا. بعــد از آن بــا عــده‌ای از آسانســـور پاییـــن آمـــدم و در زمـــان خـــارج شـــدن از ســـاختمان یادداشـــتی بـــه نگهبـــان دادم تـا بـه مدیرعامـل سـازمان بدهـد. نگهبـان مدیرعامـــل در آسانســـور بـــود و نامـــه را می‌توانســـتی بـــه خـــودش بدهـــی. تـــا ایـــن را شـــنیدم دویـــدم ســـمت او و خـــودم را معرفـــی کـــردم. گفـــت کارمنـــد بوشـــهر هســـتی، بـــاش بایــد بــروی بــالا نوبــت بگیــری و چــرا جلــوی مـــن را در خیابـــان گرفتـــه‌ای؟ بعـــد از ایـــن صحبت‌هــا بــه ایشــان گفتــم بازیگــرم و مدیــر اداره بنـدر بوشـهر سـپرده بـود تـا بـرای شـما بلیـــط بیـــاورم. گفـــت شـــما فلانـــی هســـتید و مـــن را در بغـــل گرفـــت و گفـــت در ســـازمان قهرمـــان ورزشـــی داشـــته‌ایم امـــا هنرپیشـــه نداشـتیم و خیلـی خوشـحالم کـه در سـازمان مـــان هنرمنـــد هـــم داریـــم.» موفقیت‌هـــای او در حـــوزه نمایـــش نـــگاه کمپانی‌هـــای بـــزرگ تئاتـــر را بـــه خـــود جلـــب کـــرد و ایـــن همانـــی بـــود کـــه یکبـــار در دوران محصلـــی از زبـــان یـــک فـــرد مســـئول شـــنیده بـــود کـــه در شـــوره‌زار گل می‌رویـــد. فرجـــی دربـــاره پیشـــنهادهایی کـــه بعـــد از بـــازی در نمایـــش قلندرخونـــه بدســـت آورد می‌گویـــد: «بـــه دلیـــل کار نمایـــش و تئاتـــر مـــن را بـــرای تحصیـل در کلاس‌هـای بازیگـری گـروه لامامـا، کـــه رییـــس آن اســـت وارد و یکـــی از بزرگتریـــن کارگردان‌هـــای جهـــان آنـــدره شرمـــان بـــود، خواســـتند. ماجـــرای ایـــن پیشـــنهاد از ایـــن قـــرار بـــود کـــه روزی وقتـــی ایـــن گـــروه بـــرای اجرایـــی بـــه ایـــران آمـــده بودنـــد. در هتـــل کــوروش از مــن خواســتند دمــام‌زنــی نمایــش قلندرخونـــه را اجـــرا کنـــم. آنـــدره شرمـــان بـــر روی زمیـن و بـا زانـو نشسـته بـود روی موکـت و دســـتش را گذاشـــته بـــود روی صندلـــی مـــن و15نفـــر از بچه‌هـــای نمایشـــنامه‌اش نقـــش الهـــه را بـــا لبـــاس فرشـــتگان دور تـــا دور مـــن اجـــرا می‌کردنـــد. ایـــن بـــرای مـــن چیـــزی شـــبیه رویـــا بـــود و الان هـــم وقتـــی از آن یـــاد می‌کنــم برایــم بــاور نکردنــی اســت. بعــد از آن بــا مــن صحبــت کردنــد و پیشــنهاد دادنــد کــه بــه شــعبه آنهــا در نیویــورک بپیونــدم. لامامــا بزرگتریـن کمپانـی تئاتـر در دنیاسـت و از تمـام جهـان نمایندگانـی دارد. ظاهـرا فقـط از ایـران نماینـدهای نداشـتند و در سـفر 3سـاله‌ای کـه بـــه ایـــران داشـــتند، موفـــق بـــه انتخـــاب فـــرد مـــورد نظرشـــان نشـــده بودنـــد. آن زمـــان پـــدرم فـــوت کـــرده بـــود و مســـئولیت خانـــواده بـــه گــردن مــن بــود و بــا اینکــه پیشــنهاد جذابــی بـــرای مـــن بـــود، بـــه ایـــن فکـــر افتـــادم کـــه در نبــود مــن چــه بــر سر خانــواده‌ام می‌آیــد. بــه همیــن دلیــل ایــن پیشــنهاد را قبــول نکــردم.»

 فرجـــی بـــا همیـــن هـــنرتجربـــه اشـــتغال در ســازمان بنــادر و دریانــوردی را بــرای خــودش خــاص کــرد و بــه ترویــج و برگــزاری ایــن هــنر در میـان کارمنـدان و فرزنـدان آنـان اختصـاص داد. او می‌گویــد: «در اداره بنــدر بوشــهر مدتــی مســـئول مهدکـــودک اداره بنـــدر بوشـــهر شـــدم و در آنجـــا ســـعی کـــردم کار نمایـــش و تئاتـــر را بـــرای بچه‌هـــای کارمنـــدان ســـازمان انجـــام دهـــم. چـــون ســـابقه کار هـــنری داشـــتم از مـــن خواســـتند کـــه در مدرســـه مخصـــوص بچه‌هـــای اداره بنـــدر بـــه آنـــان درس تئاتـــر بدهـــم. بـــه مـــن در آنجـــا آچـــار فرانســـه می‌گفتنـــد. چـــون هـــم مســـئولیت نظـــم آنجـــا را برعهــده داشــتم و هــم حســابداری. مــن هــم از فرصـــت اســـتفاده کـــردم بچه‌هـــا را در زمینـــه تئاتـــر و نمایـــش آمـــوزش دادم.»

 فرجـــی عـــلاوه بـــر ایـــن کار ســـعی می‌کنـــد تئاتـــر و نمایـــش را بـــه میـــان کارمنـــدان هـــم بیـاورد و بـه همیـن دلیـل از کارمنـدان علاقمنـد ســـازمان می‌خواهـــد در صـــورت تمایـــل بـــه ایـــن کار بپیوندنـــد. نکتـــه حائـــز اهمیـــت کار او ایـــن بـــود کـــه از میـــان عـــدهای کـــه اصـــلا تئاتـــر ندیـــده بودنـــد بـــازی قابلـــی گرفـــت کـــه در خاطـرات کارمنـدان اداره بنـدر بوشـهر باقی مانــده اســت. او دربــاره ایــن کار می‌گویــد: «بــا همــکاران اداریمــان چنــد تــا تئاتــر ســاختم. آن زمـان فاضـل همدانـی رییـس امـور دریایـی بـود از او خواهـش کـردم کـه بیایـد تئاتـر اجـرا کنـــد و گفـــت کـــه مـــن اصـــلاتئاتـــر کار نکـــردم. کیهـــان بزرگمهـــر رییـــس بخشـــی در اداره و از مـــردان خـــوب ســـازمان هـــم در آن شرکـــت داشـــت و در جریـــان جنـــگ تحمیلـــی چنـــد لایـروب اداره را نجات داده بود. ( بسـیار مشـتاق دیـدارش هسـتم. امیـدوارم کـه اگـر ایـن مطلـب را میخوانــد بتوانــم راهــی بــرای ارتبــاط بــا او پیــدا کنــم.) یکــی دیگــر از بازیگــران تئاتــر اداره مرتضــی زندپــور بــود کــه دســتی در فرهنــگ و ادب داشــت و شــاعر خوبــی در بنــدر بوشــهر اســـت کـــه ســـابقه مطبوعاتـــی هـــم دارد. ایـــن کار در اداره چنــان مــورد توجــه قــرار گرفــت کــه روزی رییـس سـازمان تبلیغـات اسـلامی آقـای شـــیخ بحرانـــی گفتـــه بـــود، کارهـــای هـــنری مثـــل تئاتـــر بـــه وزارت فرهنـــگ و صداوســـیما مربـــوط می‌شـــود ولـــی کاری از گـــروه تئاتـــر اداره بنـــدر بوشـــهر دیـــدهام حتـــی در اداره فرهنـــگ و ارشـــاد بوشـــهر یـــا صـــدا و ســـیمای بوشـــهر هـــم ندیـــدم.»

 فرجــی بــا وجــود خدمــات هــنری کــه در اداره بنـــدر بوشـــهر انجـــام داده اســـت، گلایـــه‌ای هـــم دارد. او می‌گویـــد: «متاســـفانه مـــدرک تحصیلـــی مـــن کـــه کارشناســـی نمایـــش بـــود در اداره بنـــدر قبـــول نشـــد. موضوعـــی کـــه خســـارات زیـــادی را بـــه مـــن وارد کـــرد. باعـــث شـــد تـــا زودتـــر بازنشســـته شـــوم و بـــا مـــدرک دیپلـم بازنشسـته شـوم و در دریافتـی مـن هـم تاثیـــر منفـــی بگـــذارد. جالـــب اینجـــا بـــود کـــه حتــی زمــان مشــغول بــودن در مهدکــودک اداره هــم مــرا بــا حکــم شــخص دیگــری فرســتادند آنجــا. بــرای ایــن موضــوع هــم اعــتراض کــردم و حتـــی در ســازمان هـــم پیگیری‌هــای زیــادی کـردم و بـا وجـود کسـب موافقـت معـاون وقـت ســـازمان آقـــای دکـــترجهاندیـــده، اشـــخاصی بودنـــد کـــه اجـــازه ندادنـــد ایـــن موضـــوع حـــل شـــود. و مـــن از ایـــن افـــراد گلایه‌منـــدم. ایـــن در حالـــی بـــود کـــه بارهـــا در حیـــن کار بـــرای ســـاخت تئاتـــر بـــرای بچه‌هـــا آســـیب‌ دیـــدم و حتـــی ممکـــن بـــود خســـارت‌های جســـمی بســیار ببینــم. همــکاران مــن خــوب می‌داننــد کـــه چـــه می‌گویـــم.» علی‌اکبر فرجـــی کـــه در ســـال1351و بعـــد از پایـــان دوران خدمـــت سربـــازی مدتـــی را در شرکـــت صنایـــع دریایـــی مشـــغول می‌شـــود، در ســـال1353بـــه اســـتخدام ســـازمان بنـــادر و دریانـــوردی در می‌آیـــد و سرانجـــام پـــس از ســـال‌ها در ســـال 1379 بازنشســـته می‌شـــود. او دربـــاره ایـــن دوره و نســـبت کارش بـــا علاقـــه‌درونـــی‌اش می‌گویـــد: «ســـال1351 سربـــازی‌ام تمـــام شـــد و مدتـــی را در شرکـــت صنایــع دریایــی مشــغول شــدم و ســال1353 بعـد از آنکـه تقاضـای کار در اداره بنـدر بوشـهر دادم بـــه لطـــف مهنـــدس محمـــودزاده آنجـــا اسـتخدام شـدم. علاقـه مـن هـنر بـود و چـون متاســفانه در جامعــه مــا چنــان کــه بایــد بــه رســـمیت شـــناخته نمی‌شـــد. بـــه ناچـــار بـــه کار در بنـــدر بوشـــهر مشـــغول شـــدم. مـــن در جشـــنواره‌های هـــنری چنـــان درخششـــی داشـــتم کـــه عکـــس مـــرا بـــه عنـــوان ســـتاره جشـــنواره بـــر روی نشریـــات سراسری چـــاپ کردنـــد. ولـــی همانطـــور کـــه گفتـــم برعهـــده داشـــن مســـئولیت خانـــواده در غیـــاب پـــدر بـــه دلیـــل فـــوت و ناچـــار زندگـــی بـــه کار مـــورد علاقـــه‌ام نتوانســـتم بپـــردازم.»

 فرجـــی ســـال1379 بازنشســـته می‌شـــود ولـــی رویاهـــای او بازنشســـته نمی‌شـــوند و ســـعی می‌کنـــد آن را دنبـــال کنـــد. بـــه همیـــن دلیــل بــازی در یــک فیلــم ســینمایی را تجربــه می‌کنـــد. او می‌گویـــد: «بـــرای بـــازی در فیلـــم گاو خونــی بــه مــن پیشــنهاد شــد. ایــن فیلــم کــه بــر اســاس رمــان جعفــر مــدرس صادقــی اســت، توســط بهــروز افخمــی ســاخته شــد و تهیه‌کننده آن مرحـوم علـی معلـم بـود. بـازی در کنـــار بزرگانـــی چـــون عزت‌اللـــه انتظامـــی، بهـــرام رادان، بهـــاره رهنـــما و سروش صحـــت تجربـــه هیجان‌انگیـــزی بـــود. ایـــن فیلـــم جوایـــز بســـیاری از جشـــنواره‌های هـــنری داخلـــی و بین‌المللـــی دریافـــت کـــرد.»
 عـــلاوه بـــر بازیگـــری در ســـینما و تئاتـــر و کارگردانــی تئاتــر کــه بــا افــراد آماتــور تحقــق پیـــدا کـــرد و دمام‌زنـــی کـــه ضبـــط هـــم در ایـــن زمینـه دارد، فرجـی2رویـای دیگـر هـم داشـت یکـــی مشـــت‌زنی کـــه دربـــاره آن بـــا خنـــده می‌گویـــد: «رویـــای دیگـــرم ورزش مشـــت زنــی بــود کــه براســاس فیلــم باشــگاه مشــت‌زنــی شــیفته آن شــده بــودم. یکبــار هــم رفتــم باشــگاهی جلــوی پارک شــهر و مســابقه هــم دادم کـــه البتـــه نـــاک داون شـــدم.»

 امــا رویــای مهــم فرجــی کــه ایــن روزهــا و بعــد از دوران بازنشســتگی بــه اصلی‌تریــن دغدغــه او تبدیـــل شـــده و همـــه وقتـــش را مـــروف آن کـــرده اســـت، نویســـندگی اســـت. او دربـــاره آن می‌گویــد: «رویــای ایــن روزهــای مــن نوشــن اســـت. در حـــال نوشـــن قصـــه‌ای هســـتم کـــه بـــه نوعـــی محصـــول تجربیـــات زیســـت خـــودم اســـت و فعـــلاروی دوران 15تـــا20 ســـالگی متمرکـــز شـــده‌ام. فضـــای داســـتان در بنـــدر بوشـــهر، ماهیگیـــری و شـــنا در ســـاحل می‌گـذرد و از اداره بنـدر بوشـهر هـم فضاهایـی ذکـر شـده اسـت. در ایـن قصـه روایـت سـاخت اســـکله در بنـــدر بوشـــهر هـــم پرداختـــه شـــده اســـت. امیـــدوارم کـــه روزی ایـــن کتـــاب چـــاپ شــود و بدســت همــکاران بازنشســته‌ام برســد. بـــه هرحـــال فکـــر می‌کنـــم بـــرای همـــه آنـــان جالـب اسـت. دمـام‌زدن مـن در میـان همـکاران طرفـــدار داشـــت کـــه وقتـــی یکـــی از همـــکاران مـــن بـــه بندرعبـــاس منتقـــل شـــد زنـــگ زد و گفــت کــه مدیــر اداره آنــان بــه کارهــای هــنری علاقمنــد اســت و پیشــنهاد داد کــه بــرای ایــن کار بـــه بندرعبـــاس منتقـــل شـــوم. و حتـــی در بوشـــهر رییـــس روابـــط عمومـــی اداره بنـــدر می‌خواســـت بـــه یـــک طریقـــی کار مـــا را در تهـــران نشـــان بدهـــد.»

 او دربـــاره همـــه ایـــن رویاهـــای زندگـــی‌اش می‌گویـــد: «بـــه قـــول شـــاعر کـــه می‌گویـــد کـــدام کـــوه، کـــدام قلـــه، مـــن قله‌هایـــی را هـــم در نوردیـــدم. بایـــد عـــرض کنـــم کـــه بـــا وجـــود ناکامی‌هـــا و بی‌مهری‌هـــا و فـــراز وفرودهایـی کـه در زندگـی داشـته‌ام، قله‌هایـی را در زندگـی‌ام درنوردیـده‌ام کـه هـمان رویاهـای مـــن بـــوده اســـت. ایـــن هـــمان چیـــزی اســـت کـــه مـــن را بـــه زندگـــی امیـــدوار نگـــه مـــی‌دارد و باعــث شــده تــا بــا جدیــت و پشــتکار آخریــن قلـه رویاهایـم را هـم بـا نوشـن ایـن قصـه بـه پایـــان برســـانم.»

 فرجـــی کـــه متولـــد 1328اســـت راز امیـــدواری‌اش بـــه زندگـــی را عـــلاوه بـــر تمـــام فـــراز و فرودهـــا در دوســـت داشـــن می‌دانـــد و می‌گویـــد: «مـــن فکـــر می‌کنـــم ایـــن بـــه عوامـــل مختلـــف ژنتیکـــی یـــا در اثـــر ورزش و هـــنر مربـــوط می‌شـــود چـــون ورزش جســـم انســـان را می‌ســـازد و هـــنر هـــم روح انســـان را پالایـــش می‌کنـــد. ولـــی از همـــه این‌هـــا مهم‌تـــر بی‌دریـــغ دوســـت داشـــن اســـت. بی‌دریـــغ خوبـــی کـــردن اســـت. مـــن دوســـت دارم بـــرای همـــه خوبـــی بخواهـــم و تـــا بتوانـــم ســـعی می‌کنـــم بـــه کســـی بخـــل نـــورزم.»
الگوهای ماندگار ماه